İksa nedir? İksa çeşitleri nelerdir? Nasıl yapılır?

İksa nedir? İksa çeşitleri nelerdir? Nasıl yapılır?
İksa nedir? İksa çeşitleri nelerdir? Nasıl yapılır?

Bu yazımda sizlere iksa sistemleri yani kısaca İksa nedir? İksa çeşitleri nelerdir? İksa nasıl yapılır detaylı bir şekilde anlatmaya çalışacağım.

İksa Nedir?

Yapılacak olan yapının kazısında, yer altı suyundan mahrum kuru zeminlerin kaymasını önlemek için yapılan sistemlere iksa denilmektedir. Yarma şevlerini desteklemek veya benzeri bir amaçla inşa edilmiş kargir veya betonarme duvar.

Amaç derin kazılarda yandaki toprakların kaymasını önlemektir. Yere yan yana çakılan ve birbirine tutturulan beton çelik yada kalın tahtalardan kurulu göçük önleyici bir sistem olarak da tanımlanabilir.

Derin yapı çukurunun çevresinde bulunan yerlerin mevcut yapılar, yollar, yaşam alanları ve altyapı tesisleri gibi her türlü yapının emniyetinin sağlanmasıdır.

Günümüzde nüfusun hızlı bir şekilde büyümesi, önemli şehir merkezlerinde konut ve işyerleri gibi bu tür yapıların gereksinimlerini değiştirmeye başlamıştır. Gerçek şu ki, arazi fiyatları çok yüksek, daha çok arazi üretimi ve yer altı toprak altına alma çok önemli hale gelmiştir. Bu binanın inşası sırasında da derin kazılar yapılması kaçınılmaz bir hal almıştır.

Derin inşaat çukurlarının yapımı aşamasında, zemin etüdlerinden alınan zeminin jeolojik durumu ve mühendislik parametreleri ile çevrede yer alan mevcut komşu yapıların ve yolların durumu ile altyapı tesislerinin konumu birlikte irdelenerek iksa sistemleri dizayn edilmektedir. İksa sistemi modellerinde, fore kazık, mini kazık, betonarme perde, diyafram duvar ve shotcrete sistemlerinde, öngermeli ankrajlar ve zemin çivileri kullanılmaktadır.

İksa Çeşitleri Nelerdir?

İksa çeşitleri genelde açıklık, yükseklik ve destek mesafesine göre belirlenir. 

Bunlar;

  1. Basit Kanallarda İksa
  2. Dar Yapı Çukurunda İksa
    1. Aralıklı Yatay İksa
    2. Aralıklı Düşey İksa
    3. Aralıksız Yatay iksa
    4. Aralıksız Düşey iksa
  3. Geniş Yapı Çukurunda İksa

Bu iksa çeşitlerini detaylandırarak açıklamaya çalışalım. 

  1. Basit Kanallarda İksa: Bu iksa türü genellikle derinliği ve akıcılığı az olan ve düşey olarak 1.00-2.00 m. aralıklarla kalasların çukur yanlarına desteklerle sıkıştırılması yoluyla uygulanan boru, kanalizasyon ve tesisat kanalları için uygulanır. Seyrek ve sık kalas aralıklı basit kanal iksası olmak üzere iki tipi mevcuttur.
  2. Dar Yapı Çukurunda İksa: Bu tip iksa sürekli temel çukurları, su kanalı, boru ve tesisat işlerinde uygulanır. Başlıca 4 tipi mevcuttur.
    1. Aralıklı Yatay İksa: 30 cm. aralıklarla çukur kenarlarına karşılıklı ve yatay olarak yerleştirilen kalaslar yaklaşık 1.00 m. aralıkla düşey ve karşılıklı destek dikmeleri gerilerek kamalarla sağlamlaştırılır.
    2. Aralıklı Düşey İksa: Yukarıdakinin benzeri bir iksalama şekli olup burada fark kalasların zemine düşey olarak yaslanmasındadır.
    3. Aralıksız Yatay iksa: Daha derin ve zemini gevşek yapı çukurlarında uygulanan iksa şekli olup burada yatay kalaslar aralıksız konulmaktadır.
    4. Aralıksız Düşey iksa: Aralıksız yatay iksadaki gibi uygulanır farkı 2.00 m.den daha derin kazıda zemin üst kotundan en çok 2.00 m. aşağıda iskele kurulması ve kazılan toprağın yukarıya kademeli olarak atılması ve kalasların yanyana düşey konulmasıdır.
  3. Geniş Yapı Çukurunda İksa: Bodrum ve geniş yapı çukurlarında uygulanan ve çukur kenarlarından 1.50-2.00 m. dıştan çakılan kısa kazıklara 5×8 ya da 6×10 cm. enkesitli lata tahtaları tel bulon ve çektirme gibi madeni araçlarla tutturulmak suretiyle oluşturulan iksa sistemidir. Dikmeler yatayla 30-60 lik açı yapan payandalarla desteklenir ve tabana kazıklarla raptedilir.

İksa elemanları nelerdir?

Kazık : Kare kesitli olanlar 8×8, 16×16 cm., dairesel kesitli olanlar Ø 10-15 cm. arasındadır
Kalas : 3-5 cm. kalınlığında 15-30 cm. genişliğinde ve 2.00-6.00 m. boyunda elemanlardır.
Destek Dikmesi : 8×8 ile 24×24 cm. enkesitinde ve 2.00- 6.00 m. boyunda elemanlardır.
Payanda ve Yastık : 12×12 ile 30×30 cm. kare enkesitli veya Ø 15-30 cm. dairesel kesitli 2.00-6.00 m. boyunda elemanlardır.
Destek Kirişi : 8×8 ile 12×30 cm. enkesitli 2.00-6.00 m. boyunda elemanlardır.
Destek Gergisi : Aynen Destek Dikmesi elemanlarından yapılabilirler.

İksa Nasıl Yapılır?

İksa uygulaması; daha önce projelendirilmiş kazık yerleri büyük delme makinaları ile ortalama 50-70 cm çapında delinir. Açılan bu çukur içerisine, kolon donatısı şeklinde birbirine baglı demirler yerleştirilir ve üzerine beton dökülür. Kazık aralıkları ise temel başlangıç derinliklerine göre değişir. Genellikle kazıklar arası mesafe 100 cm boşluk bırakılacak şekilde inşaa edilir.


Uygulamasına ait aşağıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Bugün bir iyilik yap, mesela bu yazıyı paylaş :

SİZİN İÇİN ÖNERİLEN YAZILAR

YORUMLAR

  1. profil oğuz çöplü dedi ki:

    Hocam iyi günler bizim projemiz derin temeller ancak biz bununla alakalı hiçbiryerde hesaplama soru çözüm vs bulamıyoruz vede iksa sistemlerinde basit kanallar ve dar yapılı iksa yüzeysel mi yoksa (fore kazık ankrajlı duvar vs içerirmi)

    • Hafzullah YILDIRIM dedi ki:

      İksa işin adıdır. Fore kazık ankrajlı duvar içererek veya içermeyerek de çözebilirsin. Bu promlemle ve senin çözüm yöntemin ile alakalı. Ayrıca örnek soru çözümleri için de yabancı kaynaklara bakabilirsiniz. Birçok örnek mevcut..

Yorum yap

Geçersiz bir mail adresi girdiniz. Lütfen tüm zorunlu alanları doldurun. *