Tekerlek Kim Tarafından ve Ne Zaman Bulunmuştur?

Tekerlek Kim Tarafından ve Ne Zaman Bulunmuştur?
Tekerlek Kim Tarafından ve Ne Zaman Bulunmuştur?

Günümüz dünyasında, teknoloji benzeri görülmemiş bir oranda gelişiyor. Bugünün en son gadgetı yarının antik aygıtı...

Teknolojinin bu hızlı gelişmesinin bir sonucu olarak, çoğu kez bize organize olarak sunulmuş tekil parçaları da almış oluyoruz. Bunlardan biri de tekerlek. Etrafınıza bir göz atın, tekerleklerin heryerde varolduğunu olduğunu göreceksiniz.

Tekerlek, bugünün sahip olduğumuz süslü gadget'lara kıyasla, tekerleğin sadece mütevazi ve hatta ilkel bir buluş olduğunu düşünmek cazip olabilir. Bununla birlikte, tekerlek (özellikle bir ulaşım aracı içinde) insanlık tarihinde nispeten geç bir dönemde icat edildi. En azından bize genç, yakın..

Bir arkeolojik kazıda bulunan en eski bilinen tekerlek Mezopotamya'dan gelmektedir ve M.Ö. 3500 yıllarına tarihlenmektedir. Bu dönem, insan uygarlığının gelişimi hikayesinde nispeten geç bir bölüm olan Bronz Çağı olarak biliniyordu. Bu arada, insanlar zaten bitkiler dikiyorlardı, evcil hayvanlar yetiştirip ve bir çeşit sosyal hiyerarşiye sahiplerdi.

Mezopotamya çarkı

Tekerleğin tarihin bu noktasında icat edilmesinin nedenlerinden biri, ince takılmış delikler ve dingilleri kesmek için metal aletlere ihtiyaç duyulması gerçeğidir.

Tekerlek sadece bir silindirin kenarın dönmeyebilir. Sabit bir platforma bağlı bir silindir olabilir. Bu tekerlek aksı kavramı, bir dahilik inme hareketiydi, ancak bunu yapmak da o zamana göre teknolojiye bir meydan okumaydı. Dingilin uçları ve tekerleklerin ortasındaki delikler neredeyse tamamen pürüzsüz ve yuvarlak olmalıdır. Bunu başaramamak, bu bileşenler arasında çok fazla sürtünmeye neden olur ve tekerlek dönmez. Aks, tekerleklerin deliklerine rahatça oturmalı ki tekerlerin dönmesine de izin vermelidir.

Tekerlek-aks kombinasyonunun karmaşıklığı göz önüne alındığında, tekerleğin nakliye amacıyla başlangıçta icat edilmediği şaşırtıcı olmayabilir. Bunun yerine, tekerlekleri ilk olarak çömlekçilerin kullandığı iddia edildi. Mezopotamya için 5.500 yıllık tekerleği hatırlıyor musun? Öyle görünüyor ki, bir çömlekçilik çarkı (çanak çömlek yapımı için tekerleklerin kullanılması Neolitik Döneme kadar uzanıyor olabilir). Taşıma için tekerleklerin kullanımının sadece 300 yıl sonra gerçekleştiği görülüyor.

Çömlekçi Tekerlekler

En erken tekerleklerin çanak çömlek yapımı için kullanıldığına inanılmaktadır.

Dünyanın en eski tekerleği Mezopotamya'da bulunmasına rağmen, tekerlekli arabaların en eski görüntüleri Polonya'da ve Avrasya bozkırlarının başka yerlerinde bulundu. Bazıları, tekerleğin keşfinin insanlığa verdiği büyük zorluk nedeniyle muhtemelen bir kez oldu ve menşe yerinden dünyanın diğer bölgelerine yayılmasını önermişti. Bununla birlikte, diğerlerinin, aynı anda dünyanın farklı yerlerinde bağımsız olarak geliştiğine inanmaktadır. Örneğin, Ljubljana Marshes Wheel, 2002 yılında Slovenya'nın başkentinde bulunan ve M.Ö. 3150 yılına tarihlenen ahşap bir tekerlektir. Halen, tekerleğin doğum yerinin Mezopotamya'da veya Avrasya steplerinde olduğu söyleniyor. Mezopotamya, bilinen en eski tekerleğe sahip olmasına rağmen, tekerleğin Avrasya bozkırlarından kaynaklandığı iddiasını desteklemek için dilsel kanıt kullanılmıştır.

Tekerlek, insanların bir yerden diğerine seyahat etmesine aracı olmasıyla devrim yaratmasına rağmen, tekerlek mükemmel bir buluş değildi. Örneğin develer, çöl ortamında tekerleğe kıyasla çok daha etkili bir ulaşım şekli idi. 2. ve 6. yüzyıllar arasındaki dönemde deve, çarkın Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki birincil ulaştırma modu olarak yerini aldığı iddia edildi. Bununla birlikte, tekerlek, sulama, öğütme ve seramik üretimi gibi hâlâ evde kullanılan amaçlar için kullanılıyordu. Bu, tekerleğin çeşitli kullanımlarını ve insanlığa olan önemini göstermektedir. Sanırım, tekerlekle ilgili perspektifimizi değiştirmeliyiz ve onu 'ilkel adam' tarafından temel bir buluş olarak görmemeliyiz. Bunun yerine, onu insan toplumunun büyük başarılarından biri olarak görmeliyiz.

Öne çıkan resim: Sümer "Ur Savaşı Standardı" ndaki onager çizilmiş bir arabanın tasviri.

Tekerlekli vagonlar - yuvarlak tekerleklerle desteklenen ve hareket ettirilen vagonlar veya arabalar - insan ekonomisi ve toplum üzerinde derin etkiler yarattı. Malların verimli bir şekilde uzun mesafelere taşınmasının bir yolu olarak, tekerlekli araçlar ticaret ağlarının genişletilmesini sağlar. Yiyecek üretim alanlarına yakın bir yerde yaşama ihtiyacı duyulmazsa, topluluklar genişleyebilir. Zanaatkarlar daha geniş bir pazara erişimle daha kolay uzmanlaşabilirler : tekerlekli araçların seyahat pazarlarının kullanımını kolaylaştırdığını iddia edebiliriz.

 

Bu değişimlerin hiçbiri iyi değil: tekerleğin emperyalistlerin kontrol aralığını genişletebilir ve artık savaşlar daha uzaklarda yapılabilir.

Bu değişiklikleri yönlendiren tekerlekler değil. Atlar ve öküzler gibi uygun taslak hayvanların evcilleştirilmesi ile kombine edilen tekerleklere ait yolların yapımına yol açmaktadır. Sığırların evcilleştirilmesi gibi yollar birkaç bin yıldan daha önceydi. Tekerlekler Amerika'da icat edildi, ancak evcil hayvanlar mevcut değildi, tekerlekli araçlarda kullanılmadı bu yüzden. Ticaret, Amerika'da gelişti; zanaat uzmanlığı , savaşlar ve yerleşim alanlarının genişlemesi tekerleksiz; ancak çarkın sahip olmasının Avrupa'da ve Asya'da birçok sosyal ve ekonomik değişime neden olduğuna hiç kuşku yok.

Üçüncü milenyum tarafından Avrupa'ya yayılmış tekerlekli araçlar ve yüksek taraflı dört tekerlekli arabaların kil modelleri, Macaristan'daki Szigetszentmarton sitesindeki gibi, Tuna ve Macar ovalarında bulunur.

EN ÖNEMLI KANITLAR

Tekerlekli araçlar için en erken kanıt eş zamanlı olarak Güneybatı Asya ve Kuzey Avrupa'da, yaklaşık M.Ö. 3500'de görünür. Gelen Mezopotamya'da , dört tekerlekli vagonları temsil pictographs geç tarihli kil tabletlerde bulunmuştur. Kireçtaşından oyulmuş ya da kil olarak modellenmiş sağlam tekerlek modelleri Suriye ve Türkiye'de yaklaşık bir yüzyıl ya da iki yüzyıl sonraki tarihlerde tespit edilmiştir.

 

Uzun süredir devam eden gelenek, Güney Mezopotamya medeniyetini tekerlekli araçlar keşfi ile kredilendirirken, günümüz akademisyenleri, Akdeniz havzasında neredeyse eşzamanlı bir kullanım kaydı olduğunu düşündüğünden daha az emin olmaktadır.

Teknolojik anlamda, en eski tekerlekli araçlar, Uruk (Irak) ve Bronocice (Polonya) 'da tanımlanan modellerden belirlendiği üzere, dört tekerlekli olarak görünüyor. İK tekerlekli bir araba, M.Ö. 4. binyılın sonunda, Lohne-Engelshecke, Almanya'da (~ 3402-2800 cal BC [ cal BC ]) resmedilmiştir . En eski tekerlekler, tek parça disklerdi ve enine kesit, milin kabaca yaklaşıyordu: orta kalınlık ve kenarlara incedir. İsviçre ve Güneybatı Almanya'da, tekerlekler döner aksa bir kare trapez vasıtasıyla sabitlendi. Avrupa'daki ve Yakın Doğu'ndaki başka yerlerde, tekerlekler sabit, düz dingile tutturuldu.

TEKERLEK RUTSLARI VE PIKTOGRAMLARI

Güvenilir tarihlerçiler, Avrupa'nın iki bir yanında dört ve dört tekerlekli araçların M.Ö. 4. binyıldan bilinmekte olduğunu iddia etmektedir. Danimarka ve Slovenya'dan ahşaptan yapılmış tek tekerlekler tespit edilmiştir.

TEKERLEKLI VAGON MODELLERI

Minyatür vagon modelleri arkeolog için yararlı olsa da, açıkça bilgi taşıyan eserler oldukları için, kullanıldıkları çeşitli bölgelerde bazı özel anlamları ve önemi olmalıdır. Modeller Mezopotamya, Yunanistan, İtalya, Karpat havzası, Yunanistan, Hindistan ve Çin'deki Pontik bölgelerden bilinmektedir. Tam yaşam boyu araçlar bazen cenaze nesneleri olarak kullanılan Hollanda, Almanya ve İsviçre'den bilinir.

Suriye'de Jebel Aruda'nın geç Uruk bölgesinden tebeşirle oyulmuş bir tekerlek modeli ele geçti. Bu asimetrik disk çapı 8 santimetre (3 inç) ve kalınlığı 3 cm (1 inç) olarak ölçülür ve iki taraflı göbekli tekerleğin modeli gibi görünür. Arslantepe'de ikinci bir tekerlek modeli keşfedildi. Çamurdan yapılmış bu disk çapı 7,5 cm (3 inç) olarak ölçüldü ve muhtemelen aksın kaybolduğu bir merkezi delik vardı. Bu bulunan kanıt aynı zamanda basitleştirilmiş Geç Uruk seramiğinin yerel tekerlek fırlattığı taklitleri de içermektedir.

Kısa süre önce bildirilen bir minyatür model, Macaristan'ın Bács-Kiskun kentinde bulunan Nemesnádudvar kasabasının yakınında bulunan ortaçağ döneminden kalma erken bir Tunç Çağı olan Nemesnádudvar bölgesinden geliyor. Modellik, yerleşimin erken Tunç Çağı'na tarihlenen bir bölümünde çeşitli çanak çömlek parçaları ve hayvan kemikleri ile birlikte keşfedilmiştir. Modelin genişliği 26,3 cm (10,4 inç), genişliği 14,9 cm (5,8 inç) ve yüksekliği 8,8 cm (3,5 inç).

Model için tekerlekler ve akslar bulunamadı, ancak yuvarlak ayaklar aynı anda varmış gibi delinmişti. Model, öğütülmüş seramiklerle temperlenmiş ve kahverengimsi gri renkte pişirilen kilden yapılmıştır. Vagonun yatağı dikdörtgen biçimindedir, düz kenarlı kısa uçlar ve uzun kenarda kavisli kenarlar bulunmaktadır.

Ayaklar silindirik; Tüm parça zonlu, paralel şivronlar ve eğik çizgilerle süslenmiştir.

ULAN IV, MEZAR 15, KURGAN 4

2014 yılında Shishlina ve arkadaşları, direkt olarak 2398-2141 cal BC arasında sökülmüş dört tekerlekli tam boy vagonun toparlandığını bildirdiler. Rusya'daki bu Erken Tunç Çağı Bozkırı Derneği (özellikle Doğu Manych Katakomb kültürü), mezar eşyaları bronz bıçak ve çubuk ve şalgam şeklindeki bir pot içeren yaşlı bir adamın girintisini içeriyordu.

Dikdörtgen vagon çerçevesi 1.65x0.7 metre (5.4x2.3 ft) ölçüldü ve yatay akslarla desteklenen tekerlekler çapı .48 m (1.6 ft) idi. Yan paneller yatay yerleştirilmiş plaklardan yapılmıştır; Ve iç muhtemelen kamış, keçe veya yün örtü ile kaplanmıştı. Merakla, arabanın farklı kısımları karaağaç, kül, akçaağaç ve meşe gibi çeşitli ahşaptan yapılmıştır.

Faydalı olması dileğiyle.

Hak sahibinin izni olmadan kaynak gösterilerek dahi kopyalanamaz.

Bugün bir iyilik yap, bu yazıyı arkadaşlarınla paylaş :

SİZİN İÇİN ÖNERİLEN YAZILAR

YORUMLAR

    Bu yazıya daha önce hiç yorum yapılmamış.
    İlk yorumu sen yap!

Yorum yap

Geçersiz bir mail adresi girdiniz. Lütfen tüm zorunlu alanları doldurun. *