Faiz Oranları Ne Şekilde Belirlenir?

Faiz Oranları Ne Şekilde Belirlenir?

Son zamanlarda ülkemizin kuşkusuz en önemli gündem maddesi ekonomi. Kur fiyatlarındaki günlük artış ve azalışlarla birlikte paramızın değerini koruma problemi yaşandığı bir dönemden geçiyoruz. Bu nedenle de elimizdeki en ufak bir miktar ile ne şekilde yatırım yapacağımıza karar vermek de oldukça zor olabiliyor.

Paramızın değerini belirleyen şeylerden biri de faiz oranları. Peki, faiz oranları neye göre belirleniyor?

Faizi belirleyen unsurlar

Öncelikle her ne kadar gündemde bugünlerde çok fazla duyulsa da faizi belirleyen kurum, tek başına Merkez Bankası değildir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının belirlemiş olduğu faiz, politika faizi adı verilen faiz çeşididir. Ancak bankalar verecekleri kredilerde veya diğer uygulamalarında kullandıkları faiz oranlarını belirleme noktasında tamamen piyasa şartlarına göre hareket edebilirler.

Örneğin, Merkez Bankası belli bir faiz oranı olarak %10 belirlemiş olsun diyelim. 32 günlük en yüksek faiz veren banka, bu faizden 10 puan yukarıda %20 gibi bir oranla müşterilerine faiz verebilir.

Ancak, Merkez Bankasının belirlemiş olduğu bu faiz oranı, her ne kadar bağlayıcı bir oran olmasa da ülkenin para basmaya yetkili ve ekonomik olarak en etkili kurumunun belirlemiş olduğu faiz oranı, ülkenin genel ekonomik gidişatı hakkında da bir gösterge ortaya koymaktadır. Bu nedenle özel bankalar, Merkez Bankasının belirlemiş olduğu faizi referans alarak işlemlerinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının belirlemiş olduğu faiz oranlarına yakın bir oran belirlemeye gayret gösterirler.

Faizi belirlerken ele alınan hususlar

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, faiz oranını belirlerken pek çok farklı göstergeye dikkat etmektedir. Elbette ki ülkenin genel politika oranların belirlenmesinde en önemli etkendir.

Ancak Merkez Bankası, özel bankaların faiz belirlemeleri yaparken dikkate aldığı ekonomik göstergeleri şu şekilde belirtmektedir:

Toplam Arz ve Toplam Talep

Bir ekonomideki mal ve hizmetlere yönelik her ürün sepetindeki toplam arz ve toplam talebi faizi belirlerken dikkate alır.

Aslına bakılırsa ekonomideki tüm toplam arz ve talebi tek tek tam olarak hesaplamanın imkânı yoktur. Ancak Merkez Bankası, toplam arz ve toplam talebi hesaplarken birtakım istatistikleri kullanır. Bunlar teknik yöntemlerdir ve bu noktada da veriler Türkiye’nin dört bir yanında sadece bu işleri yapmak için örgütlenmiş olan Türkiye İstatistik Kurumu tarafından sağlanmaktadır.

Ücretler, İstihdam ve İşgücü Birim Maliyetleri

Ekonominin genel göstergelerinin önemlilerinden biri de piyasadaki işçilere verilen ücretlerdir. Ücretler istihdamın da ayrı bir göstergesi olarak kullanılabilir. Ayrıca işçilerin çalışabilmesi için minimum işgücü birim maliyetleri de faizlere etki edecek önemli bir gösterge olarak dikkat çekmektedir.

Burada Merkez Bankası’nın faizleri belirlerken esas amacının ülke ekonomisindeki sermaye sınıfını üretimi arttırmaya yönlendirmek olduğunu da bir daha belirtelim.

Parasal Göstergeler ve Kredi Büyüklükleri

Merkez Bankasının politika faizi belirlerken dikkate aldığı etkenlerden bir diğeri de parasal göstergeler ve kredi büyüklükleridir. Nitekim bankada tuttuğu parasından faiz geliri elde etmek isteyen bir kişinin bu paranın ödünç verilebilir fonların büyüklüğü ölçüsünde ne boyutta olduğunu bilmesi gerekmektedir.

Bu doğrultudan Merkez Bankasının faizi belirlerken dikkate alması gereken etmenlerden biri de özellikle kredi büyüklüklerinin ne ölçüde olduğudur.

Beklentiler

Merkez Bankasının faiz belirlerken dikkate alması gereken belki de en önemli etmen beklentilerdir. Özellikle ekonomideki ajanların enflasyon beklentilerini önemli ölçüde dikkate alması gerekmektedir.

Merkez Bankasının faiz belirlemedeki temel amacı, beklentileri doğru yönetmesidir. Doğru yönetilen beklentiler, ekonominin gidişatını da olumlu bir şekilde belirleyecektir.

Tabii ki Merkez Bankasının faiz belirlemede kullandığı farklı etmenler de vardır. Ancak bu etmenlerin en önemlilerini ele almaya çalıştık.

Hafzullah Yıldırım

Merhaba. Ben Hafzullah! Kocaeli'de yaşayan bir yazılım geliştiriciyim. 12 yıldır doğrudan sektörün içerisindeyim. Şu anda Hafzullah.com.tr yazılım firmasının kurucusu ve geliştiricisiyim. İş hayatım, örgün eğitim gören bir üniversite öğrencisiyken başladı. Freelance çalışan olarak birçok web ve masaüstü projesi içerisinde yer aldım. Düzenli olarak altında imzam olan-olacak projeler geliştiriyor, blog yazıyor ve fotograf çekiyorum.

İlk Yorumu Sen Yap

Benzer Yazılar